تێچووی ڕاستەقینەی فێربوونی فڕین بە وینگسووت (Wingsuit) چەندە
10ی تشرینی دووەمی 2026
139 یاریزانی دوورخراوە لە دوو وەرزدا، 93% بەهۆی سەرپێچی جلوبەرگەوە — بۆچی FIS جلوبەرگەکانی خۆهەڵدانی خلیسکێنەی سەر بەفر لە تونێلی بادا پێوانە دەکات، و جیاوازی 2cm لە ڕاستیدا چی دەکات.
لە ماوەی وەرزەکانی جامی جیهانی 2023–2025، 139 یاریزانی پیاوی خۆهەڵدانی خلیسکێنەی سەر بەفر دوورخرانەوە لە پێشبڕکێکان. 93%ی ئەو دوورخستنەوانە بەهۆی جلوبەرگی نایاساییەوە بوون — نەک تەکنیک، نەک تێکچوونی ئامێرەکان، بەڵکو جلوبەرگێک کە نەدەگەیشتە سنوورەکانی قەبارە یان تێپەڕبوونی هەوا کە یاریزانێک پێویستە پێیەوە کێبڕکێ بکات. ئەمە هەڵەیەکی بچووک نییە لە پەڕتووکێکی یاسای دەگمەندا. ئەمە گەورەترین سەرچاوەی دوورخستنەوەی کێبڕکێیە لەم وەرزشەدا، و هەر ئەمەشە هۆکاری ئەوەی کە پێوانەکردنی جلوبەرگ لە تونێلی بادا بووەتە بوارێکی تایبەتمەندی خۆی.
فیدراسیۆنی نێودەوڵەتی خلیسکێنەی سەر بەفر دوو سنووری دیاریکراو بۆ جلوبەرگی پێشبڕکێ دادەنێت: تێپەڕبوونی هەوا زیاتر لە 40 لیتر لە چرکەیەکدا بۆ هەر مەترێکی چوارگۆشە ، بە مەرجێک جیاوازی نێوان بەشەکانی پێشەوە و دواوە لە 12 L/s/m² زیاتر نەبێت لە هیچ خاڵێکدا، هەروەها لێبوردەیی قەبارە کە لە 4 cm گەورەتر نەبێت لە چێوەی جەستەی خودی یاریزانەکە لە هەر خاڵێکی دیاریکراوی جلوبەرگەکەدا. ئەو توێژەرانەی کە ڕاستەوخۆ لێکۆڵینەوە لە یاساکان دەکەن تێبینی شتێکیان کردووە کە شایەنی ئەوەیە بە ڕوونی بگوترێت: ئەم سنوورە دیاریکراوانە خۆیان لە تاقیکردنەوەی ئێرۆدینامیکی کۆنترۆڵکراوەوە وەرنەگیراون — ئەمانە ژمارەی ڕێکخستنن، نەک باشترین بژاردەی پێوانەکراو. ئەو بۆشاییەی نێوان "یاساکە" و "فیزیاکە" ڕێک ئەو هۆکارەیە کە FIS داوای توێژینەوەی تونێلی بای کردووە بۆ ئەوەی بزانێت ئەم لێبوردەییانە لە ڕاستیدا چی لە ئاستی ئەدای یاریزانەکە دەکەن.
وەڵامەکە، دوای پێوانەکردن، شاراوە نییە. توێژینەوە بڵاوکراوەکانی تونێلی با دەریانخستووە کە زیادکردنی چێوەی جلوبەرگەکە تەنها بە بڕی +2 cm ڕووبەری دراگ بە نزیکەیی 4% و ڕووبەری لفت بە نزیکەیی 5% زیاد دەکات . کاتێک ئەمە لە ڕێگەی لاساییکردنەوەی ژمارەییەوە بۆ بازدانێکی سەرەکی 130 مەتری جێبەجێ کرا، ئەوە وەرگێڕدرا بۆ جیاوازییەکی تێکڕای درێژی بازدان بە بڕی 5.6 مەتر — نزیکەی 2.8 مەتر مەودا بۆ هەر سانتیمەترێکی لێبوردەیی زیادە . لە وەرزشێکدا کە ئەنجامەکانی جامی جیهانی بەردەوام بە بەشێک لە مەترێک یەکلایی دەکرێنەوە، جلوبەرگێک کە لە سنووری یاساییدا قەبارەکەی دیاریکرابێت لە بەرامبەر جلوبەرگێک کە بە پارێزگارییەوە قەبارەکەی دیاریکرابێت، هەڵبژاردنێکی لاوەکی ئامێرەکان نییە. ئەمە سوودێکی کێبڕکێی پێوانەکراو و دووبارەبووەوەیە، کە ڕێک ئەو کێشەی دادپەروەرییەیە کە یاساکە بۆ ڕێگریکردن لێی دانراوە — و ڕێک هەر بۆیەشە کە تاقینەکردنەوەی لێبوردەیی ئێستا لە بەرامبەر داتای ڕاستەقینەی ئێرۆدینامیکیدا جێگەی نیگەرانییەکی زیندووە بۆ وەرزشەکە، نەک تەنها تێبینییەکی ئەکادیمی.
ئەو تونێلی بایەی لەم توێژینەوەیەدا بەکارهاتووە خۆی شایەنی وەسفکردنە، چونکە پێناسەی ئەوە دەکات کە "پێوانەکردنی جلوبەرگێک بە دروستی" پێویستی بە چییە: بەشی تاقیکردنەوە بە جێتێکی 11 m² (پانی 3.94 m و بەرزی 2.79 m) ، ڕێژەی کۆنتراکشن 5.5:1 ، بەشی تاقیکردنەوەی 10 مەتری ، کە بە فەنێکی 2.6 مێگاواتی کاردەکات و توانای هەیە خێرایی با بگەیەنێتە 83 m/s ، لەگەڵ هێشتنەوەی شدەتی توربولانس لە خوار 0.3% . هێزەکان پێوانە دەکرێن بە تەرازوویەکی شەش-پێکهاتەیی بە وردی ±0.5 N ، لەسەر مانیکانێکی قەبارە 1:1 — 183 cm، 74 kg، بە 19 جومگەی جووڵاو کە دروستکراوە بۆ دووبارە بەرهەمهێنانەوەی ئەندازەی توێکاری جەستەی یاریزانێکی ڕاستەقینە کە ڕووبەڕووی جەریانی هەوا دەبێتەوە.
ئەو ئاستە لە وردبینی بە ڕێکەوت نییە. سیستەمێکی پێوانەکردن کە نەتوانێت گۆڕانکارییەکی 4–5% لە ڕووبەری دراگ یان لفت چارەسەر بکات، بە سادەیی ناتوانێت وەڵامی ئەو پرسیارە بداتەوە کە یاساکە پشتی پێ دەبەستێت.
ئەو چارەسەرەی کە ڕوون دیارە — وایکردنی ئەوەی کە هەر جلوبەرگێک بە تەواوی بە قەبارەی جەستە بێت، بەبێ هیچ زیادەیەکی ڕێگەپێدراو — ڕووبەڕووی سازشێکی سەلامەتی ڕاستەقینە دەبێتەوە. ئامێرەکان لە خۆهەڵدانی خلیسکێنەی سەر بەفردا تا ڕادەیەک بوونیان هەیە بۆ هاوسەنگکردنی سەلامەتی و دادپەروەری لە هەمان کاتدا: جلوبەرگێک کە ڕووبەری ڕووکەش و لفتی زیاتر بێت، پاڵپشتییەکی ئێرۆدینامیکی دروست دەکات کە ڕێگە بە یاریزانێک دەدات بە سەلامەتی بفڕێت لە خێراییە بەدەستهاتووەکانی ڕاکردندا، لە کاتێکدا جلوبەرگێک کە بە لێبوردەیی سفر پۆشرابێت پێویستی بە خێرایی ڕاکردنی بەرزتر و مەترسیدارتر دەبێت بۆ بەدەستهێنانی هەمان ئەدای فڕین. لێبوردەییەکە کەمتەرخەمی نییە — ئەوە سازشێکی ئەنقەستە لە نێوان دوو ئامانجی ڕەوادا کە بە ڕێکەوت بە ئاراستەی پێچەوانەدا ڕادەکێشن، و ڕێک هەر بۆیەشە کە بەدەستهێنانی ژمارە دروستەکە (نەک تەنها هەبوونی ژمارەیەک) هێندە گرنگە کە داوای توێژینەوەی تایبەت بکرێت.
پێمان بڵێ ئایا تۆ بۆ تاقیکردنەوەی پابەندبوونی ڕێکخستن، باشترکردنی ئامێری وەرزشوانان، یان هەردووکیان دروستی دەکەیت ، و ئێمە یارمەتیت دەدەین دامەزراوەیەک دیاری بکەیت بەو وردییەی تەرازوو و کوالێتییەی جەریان کە ئەم بوارە پێشتر سەلماندوویەتی کە پێویستی پێیەتی.
.